اشغال بندر گز كه يك لنگرگاه ايرانى و در داخل خاك اين كشور است مىباشند به اين خيال كه پادگانى در آنجا مستقر سازند . اما دولت ايران از اين كار آنها جلوگيرى كرد و چون از دست‌اندازى بر گز محروم شدند هرچند كه اين محل وضع فلاكت‌بارى دارد « 1 » ، باز شاه به هيچ‌وجه مايل نيست كه آنجا را از دست بدهد و مبادرت به چنين كارى سرانجامى ناهنجار خواهد داشت . اخيرا شايع كرده‌اند كه روسها مىخواهند پادگانى در حدود قره‌سو كه رودخانه كوچكى است كه از ، سى ميلى مشرق استراباد سرچشمه مىگيرد و در شش ميلى جنوب مصب گرگان - رود در درياى خزر مىريزد بدست آورند . چنين جريانى همان اثراتى را خواهد داشت كه ممكن بود از اشغال بندر گز پيش آيد و در واقع استراباد را در چنگ اقتدار روس‌ها قرار خواهد داد . تاريخ تكرار مىشود - پيش از آنكه دلايلى را برشمارم كه موجب علاقهء دولت روس نسبت به اين نقطه بىلطف و نامأنوس است اجازهء بدهيد توجه را به اين حقيقت معطوف سازم كه حضور روسها در آن محل فقط تكرار يك واقعهء تاريخى است و اين تصادف عجيب و جالب‌توجهى است من در هيچ اثرى نديدم كه راجع به اين موضوع اشاره‌اى شده باشد - كه بيش از دويست سال پيش جزيره آشوراده باز بدون اجازه بوسيلهء دسته‌اى قزاق اشغال گرديد و مدتى با اعمال زور آنجا را در تصرف داشتند و از گفته‌هاى داناى بزرگ يعنى شاردن « 2 » اطلاع مىيابيم كه قزاق‌هاى جنوب روسيه در اثر ترغيب گراندوك مسكو به منظور انتقام اندك اهانتى كه شاه عباس كبير نسبت به سفير او روا داشته بود به مازندران حمله بردند و مقر شاه يعنى فرح‌آباد را مورد تاخت‌وتاز قرار دادند و زمستان را در شبه‌جزيره ميان‌كاله ( شاخ ميانه قد ) كه دماغهء خاكى به طول تقريبا ده

--> ( 1 ) - بندر گز كه گاهى كناره هم خوانده مىشود مجموعهء حزن‌آورى از آلونك‌هاى گلى و سايبان‌ها در ساحل درياست و كاروانسراى بزرگى در آنجاست و يك گمركخانهء ايرانى و چندتا دكان كه در دست ارامنهء روس است و اقامتگاه نمايندهء كنسولى روس و نمايندگى شركت‌هاى كشتىرانى قفقاز و مركورى و از دهكدهء گز كه قصبه‌اى جنگلى با هزار نفر سكنه است سه ميل فاصله دارد . ( 2 ) - موضوع تاج‌گذارى شاه سليمان سوم ( ضميمه‌اى به سفرنامهء او ) صفحات 152 - 154 .